Wie voor het eerst naar een lijst met cryptomunten kijkt, ziet al snel door de bomen het bos niet meer. Duizenden namen, logo’s en afkortingen staan naast elkaar, alsof het allemaal varianten van hetzelfde product zijn. Dat is niet zo. Achter die lijst gaan heel verschillende soorten projecten schuil, elk met een eigen doel en een eigen risicoprofiel.

In dit artikel loop je langs de belangrijkste categorieën. Je leest wat ze doen, waarom mensen ze kopen en waar de grootste risico’s zitten. Zo kun je beter inschatten wat je eigenlijk in handen hebt als je een bepaalde munt overweegt.

Bitcoin als digitale waardeopslag

Bitcoin is de oudste en bekendste cryptomunt. Het idee is eenvoudig: een digitaal betaalmiddel met een vaste maximale hoeveelheid, dat zonder bank of overheid werkt. Veel beleggers zien bitcoin inmiddels vooral als een vorm van digitaal goud, iets om waarde in te bewaren in plaats van om dagelijks mee af te rekenen.

Binnen crypto geldt bitcoin als relatief gevestigd, maar dat betekent niet dat de koers rustig is. Dalingen van tientallen procenten kwamen in het verleden regelmatig voor. Het risico is vooral marktrisico: de prijs hangt sterk af van vraag, sentiment en het bredere economische klimaat.

Smart-contractplatforms

Ethereum, Solana, Cardano en vergelijkbare netwerken zijn meer dan een betaalmiddel. Het zijn platforms waarop ontwikkelaars programma’s kunnen draaien, zogenoemde smart contracts. Daarop worden weer andere toepassingen gebouwd, van handelsplatforms tot games en digitale verzamelobjecten.

De munt van zo’n platform wordt gebruikt om transacties te betalen en het netwerk te beveiligen. De waarde hangt dus deels af van hoeveel er daadwerkelijk op het netwerk gebeurt. Naast de normale koersschommelingen speelt hier concurrentie een rol: als ontwikkelaars en gebruikers overstappen naar een ander platform, kan dat flink doorwerken in de prijs.

Stablecoins: stabiel, maar niet zonder risico

Stablecoins zijn ontworpen om hun waarde gelijk te houden aan een bestaande valuta, meestal de Amerikaanse dollar. Bekende voorbeelden zijn USDT en USDC. Ze worden vooral gebruikt om tijdelijk geld te parkeren tussen transacties of om snel geld over te maken.

Het risico zit hier niet in koersstijgingen of -dalingen, maar in de vraag of de koppeling standhoudt. Dat hangt af van de reserves van de uitgever en van hoe het mechanisme werkt. Er zijn stablecoins geweest die hun koppeling verloren en vrijwel waardeloos werden. Kijk daarom altijd hoe een stablecoin gedekt is en hoe transparant de uitgever daarover is.

DeFi-tokens

DeFi staat voor decentralized finance: financiële diensten zoals lenen, uitlenen en handelen, maar dan via smart contracts in plaats van via een bank. De tokens van deze projecten geven vaak stemrecht over het protocol of een deel van de opbrengsten.

DeFi kan interessant zijn, maar stapelt risico’s op elkaar. Naast koersrisico heb je te maken met technische risico’s, zoals fouten in de code of hacks, en met de afhankelijkheid van andere protocollen. Wil je per categorie zien welke munten erbij horen en welke scenario’s er voor hun koers worden geschetst, dan kun je terecht op koersverwachting.nl, waar coins onder meer per categorie te bekijken zijn. Zulke scenario’s zijn geen garantie, maar helpen je wel om de spreiding van mogelijke uitkomsten te zien.

Memecoins

Memecoins zoals Dogecoin en Shiba Inu begonnen als grap en draaien vooral op internetcultuur en community. Er zit meestal weinig technologie of praktisch nut achter. De koers wordt grotendeels bepaald door aandacht op sociale media en de stemming onder kopers.

Dat maakt memecoins de meest speculatieve categorie. Koersen kunnen in korte tijd verveelvoudigen, maar net zo snel instorten. Bij nieuwe, kleine memecoins komt daar het risico bij dat makers hun munten plotseling verkopen en kopers met lege handen achterlaten.

Risico’s naast elkaar gezet

Als je de categorieën vergelijkt, zie je dat elk type een eigen soort risico met zich meebrengt. Grofweg ziet dat er zo uit:

  • Bitcoin: vooral marktrisico en grote koersschommelingen.
  • Smart-contractplatforms: marktrisico plus concurrentie tussen netwerken.
  • Stablecoins: risico dat de koppeling aan de dollar wegvalt.
  • DeFi-tokens: technische risico’s, hacks en afhankelijkheid van andere protocollen.
  • Memecoins: zeer hoge speculatie en kans op manipulatie.

Wat je ermee kunt

Het helpt om bij elke munt eerst de vraag te stellen in welke categorie die valt. Daarmee weet je meteen grofweg welk soort risico je loopt en welke vragen je moet stellen voordat je instapt. Beleg nooit meer dan je kunt missen, spreid je inzet en neem de tijd om te begrijpen hoe een project werkt. Met dat overzicht in je achterhoofd wordt die lange lijst met cryptomunten een stuk minder overweldigend.